SWANNY & FRED

Thuisgekomen

2011-08-05T17:05:00.004+09:00

Ver weg zijn deed ineens beseffen hoe erg we al gesetteld zijn in de chaos en de warmte van Indonesië. We bleven ons maar verbazen over de schone straten in Shanghai, Peking en Guilin, de geordende dienstregeling van de Chinese spoorwegmaatschappij en de voortvarendheid waarmee nieuwe bedrijven, flats en zelfs hele steden uit de grond gestampt worden daar. Ook konden we maar niet wennen aan het voortdurende gerochel van die miljoenen Chinezen (“Indonesiërs zijn echt veel netter hè?”), zorgde het eten voor ernstige darmproblemen (“In Indonesië nog nooit gehad!”) en waren we na drie weken communiceren via door-hoteleigenaren-geschreven-briefjes-met-bestemming-voor-de-taxichauffeur heel erg toe aan een echt gesprek.

Hoezeer we dus ook genoten hebben van onze drie weken in China, we verwelkomden ook weer met open armen alles wat Indonesië ons te bieden heeft. En voelden ons meer thuis dan ooit. Zelfgenoegzaam vertelden we elkaar hoe heerlijk het eten was; hoe fijn om met de taxichauffeur te kunnen praten over binnenlandse politiek. We hadden het toch maar mooi getroffen met ons zelf-uitgezochte thuisland.

Maar zoals dat gaat. De realiteit haalde ons weer in. Na een week van onlusten waar we slechts zijdelings iets van meekregen, vergaderingen die om voor ons onbegrijpelijke reden uitmondden in conflicten en de blijvende verwondering over het (gebrek aan) tempo waarmee de zaken hier geregeld worden, is onze positie weer duidelijk. We zijn en blijven vreemdelingen in een door de bank genomen fantastisch land.

Moederdag

2011-05-08T22:06:00.002+09:00

Vandaag is het Moederdag. Eerlijk gezegd heb ik er nooit zoveel aan gedaan. Op de kleuterschool heb ik vast wel mooie kleurplaten gemaakt maar ik vrees dat het daar zo’n beetje bij is gebleven. Sorry mam…

Hier is er bij mijn weten geen speciale dag om de moeders te eren. Het zou anders wel terecht zijn. Moeders, vrouwen zijn belangrijk hier. Veel Papoea-mannen die rondom ons huis wonen zien we alleen maar rondhangen, roken en dronken worden. Vrouwen daarentegen lopen ’s ochtends vroeg al voor ons huis langs, bergop naar de tuinen. ’s Avonds, vlak voordat het echt donker wordt, keren ze terug met de oogst van de dag. En de volgende dag gaat het precies zo.

Vrouwen, die moeten we eren. Ook hier. En mannen? Ach, laat die het vlees maar snijden.

Vliegtuigen voor de Bupati

2011-05-01T18:32:00.004+09:00

Dat de overheid in Indonesië niet altijd even zuiver de belangen van het volk dient is ons inmiddels duidelijk. Als een van de belangrijkste politici de bijnaam “bezitter van Indonesië” heeft, zou je genoeg moeten weten. Maar de onbeschaamdheid blijft wel verbazen.

Onlangs kelderden plots de ticketprijzen van Jayapura naar Merauke, een traject wat wij regelmatig afleggen. We wreven in onze handen, maar vroegen ons ook af waar we dit aan te danken hadden. De olieprijs kon het niet zijn. Benzine wordt in Indonesië nog steeds zwaar gesubsidieerd en kan dus nauwelijks doorberekend worden aan de vliegende consument.

Toen we hoorden dat precies op het moment van prijsdaling er ook een wisseling had plaatsgevonden van de lokale bestuurder (Bupati) in Merauke, was 1 en 1 wel snel 2. De vorige Bupati namelijk, was in het bezit van twee of drie vliegtuigen. Het beheer en de vluchten werden gewoon door de luchtvaartmaatschappij Merpati geregeld, maar hij deelde wel in de winst. En was er dus bij gebaat dat de ticketprijzen hoog bleven. En verbood dus pertinent vliegconcurrentie in het gebied: nee tegen alle andere vliegtuigmaatschappijen die niet Merpati zijn.

De nieuwe Bupati denkt daar anders over met als gevolg twee vliegtuigmaatschappijen erbij en tickets voor minimaal de helft van de prijs. En de bevolking? Die wrijft met ons in zijn handen. Maar mocht de volgende Bupati wel weer wat vliegtuigen willen hebben durven wij er wat op te zetten dat niemand protesteert. Onbeschaamdheid is een leuke hobby hier.

Gelukkig nieuwjaar

2011-01-01T12:56:00.000+09:00

Vanaf Bunaken wensen we jullie allemaal een gezegend en goed 2011. Het jaar is voor ons goed begonnen, met veel vuurwerk, champagne, leuke mensen en dat in een prachtige omgeving. Maar natuurlijk ook wel vreemd, zonder de vaste vrienden om het jaar mee door te spreken, met warme handen vuurwerk afsteken en baksoballen in plaats van oliebollen.

Wij trekken vandaag weer verder om de rest van Noord-Sulawesi te verkennen, genieten jullie van de nieuwjaarsrolletjes, -duiken en -recepties.

Keiharde kerstsfeer

2010-12-16T23:12:00.006+09:00

Terwijl ons berichten bereiken van kleumende Nederlanders met -10, marathonschaatswedstrijden en sneeuwpret, kunnen we dat hier nauwelijks geloven. Net als de Indonesiers slaan we steil achterover van plaatjes die deze berichten toch echt bevestigen en kunnen we geen genoeg krijgen van mooi genomen foto’s van ijsbrekers, kunstschaatsen, kerstbomen en winterlandschappen. We houden niet eens van winter en kou, kun je nagaan wat een mindtwist een emigratie met zich meebrengt.

Maar hier hebben we onze eigen kerstsfeer. Onmogelijk om te blijven zwijmelen bij Nederlandse plaatjes, kerst op z’n Papuaas wordt hier letterlijk onze slaapkamer ingeblazen. Wij vermoeden dat er sprake is van enige concurrentie met de minaretten op de talrijke moskeen hier en de moslimfeestweek Id ul Fitri. Dan wordt er ook niet op een decibelletje of honderd geken. ”Zij een luidruchtig feestje,” denken de Christenen, ”dan wij ook. En we doen er gewoon een schepje en een weekje boven op.” Kijken waar de christelijke vergevingsgezindheid ophoudt, daar kan het ook mee te maken hebben. Een soort kersttest.

Hoe dan ook, wat gebeurt hier met kerst? Overal worden ‘pondok natal’ uit de grond gestampt. Eerst waren ze nergens te bekennen maar ineens staat er op iedere vierkante kilometer wel een. Wat is een pondok natal? Dat is een klein huisje, een soort hut. Die wordt opgetuigd met kerstkleuren, slingers, sterren, lampjes. Tot zover is het nog leuk. Maar het belangrijkste attribuut is een enorme versterker met bijpasssende boxen die pontificaal in de hut worden gezet. Volume op maximaal en kerstliedjes draaien maar. Het repertoire bestaat doorgaans uit niet meer dan een deuntje of drie. Geeft niks, van 05.00 u ‘smorgens tot 12.00 u. ’s avonds of nog later gaat hij gewoon op de repeat.

We raden jullie aan uit te kijken met het toestaan van te veel minaretten. Offer er gerust een paar kerkklokken voor op. Dit wil je echt niet.

Bidden voor de overheid

2010-10-25T14:09:00.000+09:00

Dit gebeurde regelmatig in de kerkdiensten die ik in Nederland bezocht, het bidden voor de overheid of de regering. Daar heb ik nooit moeite mee gehad. Die mensen hebben Gods hulp hard nodig, of ze er nou voor openstaan of niet, het besturen van een land of regio vraagt immers vaak om bovenmenselijk beoordelingsvermogen. Prima dat de predikant daar in algemene bewoordingen voor bidt.

Lastiger wordt het in verkiezingstijd. In vroeger tijd brachten predikanten nog, vaak niet eens in verkapte vorm, stemadviezen uit vanaf de kansel en om daar dan vervolgens nog de zegen van God over af te roepen. Na jaren van ontzuiling en individualisering zijn er, naar mijn weten, weinig predikanten meer die zo de politieke meningsvorming van hun gemeenteleden proberen te beïnvloeden.

Hier gaat dat toch een beetje anders. Hier gebeurde het dat een voorganger in een kerkdienst bad voor een hoge bestuurder in het binnenland. Op zich is daar niets mee mis, ware het niet dat deze bestuurder op dit moment in de hoofdstad is om zich te verdedigen tegen een aanklacht wegens corruptie. Hij moet zich verantwoorden voor het doen van buitensporig grote uitgaven die mogelijk niet aan de gemeenschap ten goede zijn gekomen.

Het frappante is dat deze man, terwijl hij in afwachting was van dit proces, met ruime meerderheid is herkozen voor een periode van vijf jaar. En laat nou net dat hetgeen zijn waar de voorganger aandacht voor vroeg in zijn gebed. Door God te danken voor het wonder van deze herverkiezing. Door het rechtssysteem met felle bewoordingen aan te klagen. Door te bidden voor een spoedige terugkeer van de bestuurder op zijn post.

En waarom? Nou, de beste man is immers toch een zoon van de kerk, stopt de predikanten zo nu en dan een extraatje toe en strooit met geld als hij een kampong bezoekt. Wat niet wordt genoemd is dat hij, mogelijk uit strategische overwegingen, al jaren geleden lid is geworden van een andere kerk en dat het geld dat hij rondstrooit mogelijk ook op een minder directe maar meer effectieve manier kan worden besteed, om nog te zwijgen over alle smakelijke verhalen over zijn handel en wandel die iedereen weet te vertellen.

Gelukkig hoef ik niet te beslissen of een gebed wel of niet wordt verhoord…

Inpulsaankoop

2010-09-21T18:34:00.004+09:00

Om onszelf en vooral Swanny niet te verloochenen, moet er wel wat aangekocht worden zo nu en dan. Daar zet je met gemak enige principes voor opzij. Zoals daar zijn: inburgeren in het land waar je gaat wonen. Het lokale nieuws volgen. Persipura, het voetbalelftal van Jayapura supporten in plaats van de competitie in Nederland, en met name FC Groningen. Wereldburger worden, kaaskop-af.

Maar ja. Als je ineens hoort van de mogelijkheid om BVN te ontvangen op Papua, met, jawel, DE WERELD DRAAIT DOOR. Dan zwicht je daarvoor.

Dezelfde avond werd onze veel te grote, veel te dure (want waarschijnlijk afgezet) schotel in de tuin geplant. Niks bescheiden schijfje, zo vaak door ons beschimpt op de flats in Kanaleneiland. Een joekel. En we krijgen hem nooit meer weg want hij zit vastgemetseld.

Calvinisme werkt niet overzee

2010-09-21T17:44:00.000+09:00

Na gedane arbeid zegt men dat het goed rusten is. Nu is het omgekeerde in ieder geval waar. Het afgelopen jaar hebben we erg veel tijd gehad om te rusten, maar de gedane arbeid was niet erg meetbaar. Onze studententijd herleefde, maar dan zonder kroeg- en soosavonden en zonder vriendenkring in dezelfde lamlendige situatie. Als intermezzo voor ons een poosje niet onaangenaam, hoewel we geen twintig meer zijn en calvinisme toch kruipt waar het niet gaan kan. Werken willen we!

Eindelijk werd dan ons leercontract omgezet in een arbeidsovereenkomst. Even forenzen overzee, om plaats te kunnen nemen achter de gloednieuwe computers. Na een korte inventarisatie bleek er heel wat werk aan de winkel. En hebben we ons weer in een regime van 9 tot 5 gewurmd.

Maar dan blijkt dat bovenstaand gezegde hier wat minder in vaste tijdschema’s beleden wordt. Even een ontmoeting onder de koffie ‘s avonds, wanneer onze werkdag erop zit, mondt uit in een straffe vergadering tot middernacht. Zaterdag ‘s morgens om zeven uur staat de tegelzetter voor de deur. Zondagavond blijkt een prima tijd om een ballonnetje op te laten over een nieuw te steunen programma in de kerk. En dan slaan we nog over de talloze fruitverkopers die ons dwingen de gemaakte vruchtendranken dan maar in te vriezen, de telefoontjes om zes uur in de ochtend, en de noodzaak om met iedereen waarmee je ook maar enigszins een relatie hebt uitgebreid te gaan zitten om alles te horen over familieverhoudingen, de geboorteplaats en eventuele vage relaties in Nederland.

Onze lakse dagen worden dus ruimschoots gecompenseerd. Dus om een beetje een blijmoedige calvinist te blijven, zien we ineens de bittere noodzaak van de ‘rust terwijl men werkt’. Een vergadering twee uur later laten beginnen, drie uur wachten op je rijbewijs, Nederlandse lessen aan een bankbediende die op z’n dooie gemak de rij laat uitgroeien tot een dagtaak. Het voordeel is onmiskenbaar. Die rust na arbeid is prachtig, maar nietsdoen tijdens het werk, pas dat zorgt voor ontspanning in alle geledingen.

Je kunt ook teveel missen

2010-06-14T16:32:00.000+09:00

Onze keuzes houden in dat we steeds wat moeten missen. Afgelopen maanden was dat jullie gezelschap, kaas en normaal brood. Maar straks is het weer de eeuwige gezelligheid, het heerlijke weer, het gemak waarmee alles geregeld kan worden. Het verkeer, het eten, de bloemen, goedkope sigaretten en de ‘mannen van duizend’ die altijd vriendelijk zijn. Want we zijn weer een maand in Nederland vanaf morgen. We mogen dus niet klagen, al bovenstaande geneugten missen we dus maar korte tijd. Toch zijn er ook dingen die je mist en die dan nooit meer zullen terugkomen. De wedstrijd Nederland-Denemarken, bijvoorbeeld. Ja, we gaan hem missen. Niet omdat we in Indonesië zijn. De fans van Nederland zijn hier talrijk en ondanks dat Indonesië zelf niet meedoet worden de wedstrijden massaal bekeken. Maar dan, ja, precies dan, zitten we in het vliegtuig naar Nederland. Juich namens ons en tot zo dan maar.

Ademen, zingen en projectontwikkelen

2010-05-12T00:22:00.000+09:00

Eerst doet het goed. Je ziet hoort en voelt het. Aan de megalomane moskeen, de kitscherige kathedralen. Aan het constante gejammer van de minaretten, de flarden van bevlogen preken die in het voorbijgaan langs waaien. Aan afkeurende blikken naar een te zomers hemdje, het berustende gebaar na een dramatisch verhaal, de snelle glimlach na de verklaring dat je wel degelijk getrouwd bent ook al ben je Westerling. Geloven mag. Het leeft. Je ademt uit.
En dan adem je in. Niet alleen is religie deel van het leven, het leven is ook deel van de religie. Waar in Nederland ondanks alles het er nog steeds de schijn van wil hebben dat geloof iets te maken heeft met puurheid, liefdewerk en geestelijkheid is dat hier minder ter zake doend. Zo belandden wij in een vergadering van de GGRI-P op Papua die een bijeenkomst leek van een kruising tussen een projectontwikkelaars- en een headhuntersbureau. Men had het over de verdiepingen en tekeningen van classiskantoren, bouwdepots die niet voldoende bleken of nog niet volledig benut waren, een bestelling zink die de volgende keer toch maar liever in een andere kwaliteit geleverd moest worden en over aan te kopen lappen grond. In de pauzes werden achter de schermen mensen gepolst voor te bekleden posten, werd tegelijkertijd gelobbyd om al voorgestelde mensen van die posten af te stemmen en werden er functieprofielen opgesteld. Kerk is business op Papua. Ho. Rode lap. Mammon! denk je, waar gaat dat heen.
Maar dan adem je toch weer uit. Want in een wereld waar uiterlijk een uiting is van religieus besef, is daar de vorm niet deel geworden van de inhoud? En zo bekeken het kerkgebouw een deel van de essentie? Druk je daarmee dan uit het belang wat je hecht aan geloof? En waar relaties het leven zelf betekenen is het nodig de juiste man op de juiste plaats te hebben. Maar moet dat ook achter de schermen geregeld worden want die iets minder juiste man kon je ook nog wel eens nodig hebben in de toekomst. Zo is het leven.
Adem in, adem uit. Op Papua waar het leven heel concreet is. Waar kerk een weerspiegeling is van de werkelijkheid. En op een vergadering van projectontwikkelaars met liefde zes psalmen worden ingezet. A capella en meerstemmig.

Wij worden vermaakt

2010-04-02T20:06:00.000+09:00

Of we wel genoeg plezier maken. Genieten. Leuke dingen doen. We krijgen de vraag regelmatig via de mail gesteld en ook op straat is men zeer geïnteresseerd in onze belevenissen. Ook in de prijs ervan, trouwens. ‘Habis berapa?’ – hoeveel heb je eraan opgemaakt - is een interessant thema om over te ‘ngobrol’ - kletsen.
Genieten heeft zijn prijs. Maar ook zijn culturele eigenaardigheden. Wij Nederlanders houden van wandelen (nee, echt, echt, echt geen becak nodig, dank u vriendelijk), zonnen (Indonesische woord is hetzelfde als voor kleren drogen) en een biertje op zijn tijd (goudgeel maar kost ook goud). Van dansen houden we soms ook, maar daar moet dan eigenlijk wel eerst dat goudgele vocht aan vooraf zijn gegaan.

Hier is dat anders. Hoewel de start van het Indonesische feest in Jakarta waar we uitgenodigd waren dat niet verraadde. De stoelen stonden keurig opgesteld in rijen en inderdaad keurig zetten de gasten zich erop neer met het gezicht verwachtingsvol naar het podiumpje gekeerd. Waar na een tijdje een jolige gastheer de boel aan elkaar begon te praten en tussendoor een zangeres met keyboard begeleid werd. Mensen deden ook wel ‘ngobrol’ maar bleven ondertussen op hun plek zitten zodat het nogal wat uitmaakte naast wie je per ongeluk terecht was gekomen. Dat het buffet geopend werd hielp enigszins. Maar al snel werd de blik weer afwachtend op ‘het vermaak’ gericht. Een manmoedige poging van dit vermaak om de meute aan het dansen te krijgen met ‘grease’ en nog wat andere klassiekers haalde weinig uit (Hoewel wij, opgejut door de gastvrouw, wel degelijk de lege dansvloer betraden. Men glimlachte ons vriendelijk toe vanaf de stoelen..). Maar toen was daar de gouden greep. Een Indonesisch deuntje werd ingezet en binnen een seconde was er geen plek meer. Op de dansvloer, welteverstaan. Potjot-potjot heet het (ofzo) en het is in een rijtje dansen met allemaal dezelfde stapjes. Iedereen, werkelijk iedereen kan het.
Wij dus niet. Kijk, van zoiets genieten wij dus echt. Daar komt natuurlijk bij dat het gezellig ‘ngobrol’ was en er heel wat facebook adressen zijn gescoord. En dat we na dit feest genoeglijk konden keuvelen met onze kennissen in Yogya wat ons het vervoer heen en weer terug wel niet had gekost. Het antwoord is dus ‘ja’. We genieten.

Even een helm op

2010-03-18T21:23:00.003+09:00

Helemaal opgaan in de Indonesische samenleving en anoniem rondlopen, het lijkt onmogelijk. We hebben hier in Yogya als westerlingen (‘orang asing’) zelfs een eigen soortnaam: ‘bule’. Het schijnt overigens positief te zijn bedoeld. Maar de verschillen zijn nu eenmaal behoorlijk duidelijk.

Dat we blank zijn en altijd blijven. Hooguit worden we een beetje roze of rood. Ik merkte op dat ik al aardig ‘coklat’ begin te worden maar werd smalend uitgelachen door de docente. En dat we langer zijn dan zij. Tot nu toe heb ik nog maar één Indonesische man gezien van ongeveer mijn lengte. (Ik weet trouwens niet eens zeker of het wel een Indonesiër was.) Zelfs Swanny is langer dan de meeste Indonesische mannen. Dat valt op. Dat trekt aandacht.

Veel aandacht is er zeker daar waar veel toeristen komen. Daar staan de becaks zij aan zij en doen de eigenaars ervan er alles aan om ons te laten instappen. Daar ook worden we meegetrokken naar obscure steegjes om ‘alleen vandaag nog zeer voordelige’ batikkunst te komen bewonderen. En daar worden we ineens omringd door mensen die om onduidelijke redenen met ons op de foto willen. (Waar we met zichtbare tegenzin aan meedoen.) In die buurten komen we dus niet dagelijks.

Hier in de buurt van het guesthouse is het gelukkig anders. Hier zijn de mensen vooral vriendelijk. Niet snel worden we aangesproken. ’s Avonds koffiedrinken in een klein mobiel stalletje is vooral ontspannen, zelfs gezellig. Maar ook hier kan het gebeuren je ineens vol in de aandacht staat. Dan sta je belangstellend te kijken bij een buurtfeest, wordt er omgeroepen dat ‘Pak Fred dari Belanda’ (meneer Fred uit Nederland) ook aanwezig is en daar achteraan staat. Blijkt de man op wie ik even eerder een aantal pasgeleerde woordjes aan het uitproberen was mijn naam te hebben doorgegeven aan de presentator op het podium.

Nee, eigenlijk kunnen we alleen met een helm op ons hoofd even anoniem zijn. Door op een motor te stappen en ons mee te laten voeren in het verkeer. Dan is het echt ‘go with the flow’, ieder gaatje wordt gevuld, iedereen doet mee. Dan doet lengte noch huidskleur ertoe. Dan gaan we echt op in een stukje Indonesische samenleving. En zijn we voor even anoniem.

Een gedrup van jewelste

2010-03-10T20:34:00.001+09:00

Daar doe je het dan allemaal voor. Na maanden van studie, voorbereiding en eindeloos mensen lastigvallen met onze plannen. Staan we eindelijk op het vliegveld. Is het eindelijk tijd om te gaan. Zijn we er eindelijk klaar voor. En meer van dat soort frasen. Dat betekent een laatste afscheid. En dat drupt. Een beetje. Van tranen, toch wel.
En niettegenstaande het goede onthaal van de taalschool. Niettegenstaande de avonden die eindelijk weer warm zijn en op het balkon of in een warung doorgebracht kunnen worden. De becaks waarin we als koningen worden rondgereden en waarvan we de eigenaren goed compenseren voor het feit dat ons gemiddelde gewicht iets hoger ligt dan dat van twee Indonesiërs samen. De ontbijtjes met vers tropisch fruit, rijst en gebakken kip. De nasi-goreng of ander lekkers voor vijftig cent in een sfeervolle omgeving.
Niettegenstaande dat. Zijn we toch in de volgende drup beland. Iedere middag vers uit de schoolbanken zitten we vastgeplakt op ons (overdekte) balkon noodgedwongen maar ons huiswerk te doen. Want dan giet het. Daarbij dondert en flitst het. Kortom, iedere middag is het noodweer. ‘Musim hujan’ noemen ze het hier. Regen lijkt ons nog steeds een understatement.
Maar het gaat ons in al die nattigheid goed. We doen het er inderdaad voor. Na drie dagen denken we allebei al behoorlijk te zijn gevorderd. Fred is netjes begonnen in niveau 1, ik mocht iets hoger starten. Eventuele arrogantie over dit feit wordt in de kiem gesmoord door de lachbuien die mijn Papua-accent veroorzaken bij mijn lerares. Als het zo blijft regenen hebben ze in elk geval niets te klagen over onze ijver. We leren nog even verder.

P.S. Overigens hebben wij weinig last van de regen, maar lazen we wel op het nieuws dat de bijbehorende overstromingen dorpelingen op Centraal Java uit hun huizen hebben verdreven.